Sau khi xăm bùa Thái (Sak Yant), người mang hình xăm được yêu cầu giữ năm điều: không sát sinh, không trộm cắp, không nói dối hại người, không tà dâm và không say sưa. Đây chính là Ngũ giới của Phật giáo, và tín đồ tin rằng giữ được năm điều này thì hình xăm mới còn "linh". Phạm giới không làm hình xăm "mất" đi, nhưng được tin là khiến nó yếu dần. Bài này giải thích từng điều kiêng, những việc cần biết trước khi đi xăm, và lựa chọn dành cho người chưa sẵn sàng mang một hình xăm suốt đời. Đây là niềm tin truyền thống, không phải lời hứa về một kết quả.
Xăm bùa Thái (Sak Yant) là gì?
Sak Yant là hình xăm thiêng của Thái Lan. Cả Sak Yant lẫn bùa đeo đều dựa trên yant: những đồ hình thiêng kết hợp chữ Khom (chữ Khmer cổ), các câu tiếng Pali và hình tượng biểu trưng. Mỗi nét, mỗi chữ được xem là một câu chú hay lời nguyện cô đọng chứ không phải họa tiết trang trí. Truyền thống này pha trộn Phật giáo Nam tông với các tín ngưỡng vật linh và Bà-la-môn có từ trước, và bắt nguồn từ những chiến binh tìm sự che chở khi ra trận.
Người xăm là một vị thầy: hoặc nhà sư, hoặc thầy cư sĩ (ajarn). Thầy dùng một cây kim dài bằng kim loại (mai sak) hoặc kim tre, chấm từng mũi bằng tay và vừa xăm vừa tụng câu chú tương ứng. Theo quan niệm của tín đồ, chính sự kết hợp giữa nét xăm và lời chú mới "khai mở" hình xăm. Vì vậy một hình giống hệt nhưng xăm ở tiệm xăm thông thường, không có lời chú của thầy, chỉ được coi là mực trên da.
Năm điều cấm kỵ sau khi xăm bùa Thái
Mọi người mang Sak Yant đều được dặn giữ năm điều sau. Chúng trùng với Ngũ giới căn bản của người Phật tử:
- Không sát sinh: không cố ý giết hại hay gây ra cái chết cho sinh vật.
- Không trộm cắp: không lấy thứ không được cho.
- Không nói dối: không lừa gạt người khác để gây hại.
- Không tà dâm: không ngoại tình, không có hành vi tình dục sai trái.
- Không say sưa: tránh rượu và chất gây nghiện đến mức mất tự chủ.
Cách hiểu đằng sau rất đơn giản: sức mạnh của một hình xăm thiêng gắn trực tiếp với cách sống của người mang nó. Hình xăm không phải tấm bình phong cho hành vi xấu; nó là một lời cam kết.
Còn những điều kiêng khác thì sao?
Trên mạng có nhiều danh sách kiêng kỵ dài hơn, chẳng hạn kiêng một số món ăn hay một số nơi chốn. Các tư liệu mà chúng tôi dựa vào chỉ ghi năm điều trên, nên chúng tôi không liệt kê những điều chưa kiểm chứng được. Nếu vị thầy xăm cho bạn dặn thêm điều gì, hãy làm theo lời thầy: trong truyền thống Sak Yant, người thầy và dòng truyền thừa phía sau là gốc của hình xăm.
Phạm điều cấm kỵ thì sao?
Theo quan niệm của tín đồ, phạm một trong năm điều không "phá hủy" hình xăm, nhưng làm suy giảm hiệu lực tâm linh của nó. Lời chúc phúc được hiểu là chỉ còn nguyên vẹn chừng nào người mang còn giữ giới.
Truyền thống cũng có cách để làm mới mối liên hệ ấy: lễ Wai Khru, nghĩa là "tri ân thầy". Trong giới Sak Yant, "thầy" là người đã xăm cho mình và cả dòng các vị thầy đi trước. Lễ hằng năm này được tin là làm mới sức mạnh của hình xăm và nhắc lại kỷ luật giữ giới của người mang.
Lễ Wai Khru nổi tiếng nhất diễn ra tại chùa Wat Bang Phra, tỉnh Nakhon Pathom, phía tây Bangkok, thường vào khoảng tháng 3; ngày cụ thể do chùa công bố mỗi năm. Hàng chục nghìn người về dự. Các sư và thầy cư sĩ ban phước cho đám đông, và hình ảnh được chụp nhiều nhất là cảnh khong khuen: một số người mang hình xăm hổ rơi vào trạng thái nhập, mô phỏng dáng con vật trong hình xăm của mình trước khi được những người hỗ trợ trấn tĩnh lại. Bạn không cần có hình xăm mới được dự lễ hay nhận phước. Wat Bang Phra trở thành trung tâm của truyền thống này nhờ Luang Phor Pern (1923–2002), vị "sư hổ"; xem bài Luang Phor Pern chùa Wat Bang Phra.
Những điều cần biết trước khi đi xăm
Nhiều "cấm kỵ" thật ra nằm ở khâu trước khi xăm. Người nước ngoài, trong đó có người Việt, được các vị thầy Thái đón nhận nếu đến với sự thành tâm và tôn trọng; truyền thống này nói về sự che chở tâm linh, không phải về gốc gác dân tộc. Vài điều nên nhớ:
- Tìm đúng thầy: đến chùa hoặc một vị ajarn được công nhận, không phải tiệm xăm cho khách du lịch. Điều làm nên Sak Yant là lời chú và sự ban phước, không chỉ là hình vẽ.
- Không đòi mẫu chỉ vì đẹp: thầy sẽ chọn mẫu dựa trên nhu cầu và sự sẵn sàng về tâm linh của bạn. Yêu cầu một mẫu chỉ vì hình thức bị xem là thiếu tôn trọng.
- Vị trí xăm: hình xăm thiêng nên nằm từ thắt lưng trở lên. Đầu là điểm cao nhất về mặt tâm linh, bàn chân là thấp nhất; thầy sẽ hướng dẫn vị trí phù hợp.
- Chuẩn bị tinh thần chịu đau: xăm tay bằng kim đau hơn xăm máy. Một buổi có thể kéo dài từ 30 phút đến vài giờ tùy mẫu.
- Không mặc cả: ở chùa, việc xăm thường theo hình thức cúng dường (thường khoảng 100 đến 1.000 baht). Thầy cư sĩ có thể lấy cao hơn, nhất là với người nước ngoài. Đây là một nghi lễ tâm linh, không phải món hàng để trả giá.
Các mẫu Sak Yant phổ biến và ý nghĩa
| Mẫu | Hình dạng | Ý nghĩa theo quan niệm của tín đồ |
|---|---|---|
| Hah Taew (Năm dòng) | Năm dòng chữ Pali nằm ngang | Hộ thân, may mắn, duyên và hóa giải nghiệp xấu. Mẫu phổ biến nhất với người xăm lần đầu, nổi tiếng thế giới nhờ Angelina Jolie. |
| Gao Yord (Chín đỉnh) | Chín ngọn tháp, tượng trưng chín đỉnh núi Tu Di | Che chở toàn diện và sức mạnh tâm linh. Thường đặt ở gáy. |
| Suea (Song hổ) | Hai con hổ đối mặt | Uy lực, quyền uy, không sợ hãi. Được người làm kinh doanh, quân nhân và võ sĩ Muay Thai ưa chuộng. |
| Paed Tidt (Tám hướng) | Đồ hình với các câu chú hướng về tám phương | Che chở từ mọi phía, dù đi đến đâu. |
| Yant Phra Rahu | Thần Rahu nuốt mặt trăng | "Nuốt" vận xui, chuyển rủi thành may. |
Võ sĩ Muay Thai có truyền thống xăm Sak Yant từ nhiều thế kỷ; nhiều người xăm trước những trận đấu quan trọng với niềm tin hình xăm tiếp thêm tinh thần chiến đấu. Về thần Rahu, xem thêm bài Phra Rahu (La Hầu).
Chưa muốn xăm vĩnh viễn? Sak Yant và bùa đeo
Sak Yant và bùa đeo là hai cách thể hiện của cùng một truyền thống: đều dùng yant, câu chú và sự ban phước của vị thầy. Khác biệt lớn nhất là tính vĩnh viễn.
| Khía cạnh | Sak Yant | Bùa đeo |
|---|---|---|
| Tính lâu dài | Vĩnh viễn, là một phần cơ thể | Tháo ra được bất cứ lúc nào |
| Cách "khai mở" | Thầy xăm và tụng chú | Trì chú trong lễ Puttapisek |
| Linh hoạt | Không đổi được sau khi xăm | Có thể đổi, thêm hoặc thay |
| Quy tắc | Năm giới nghiêm ngặt | Quy tắc đeo cơ bản |
| Mức độ lộ diện | Thấy trên cơ thể nếu không che | Giấu được dưới áo |
Nếu bạn chưa chắc mình giữ được năm giới suốt đời, hoặc công việc không tiện để lộ hình xăm, bùa đeo là lựa chọn nhẹ nhàng hơn: quy tắc chỉ gồm những điều cơ bản như đeo từ thắt lưng trở lên và tháo ra khi tắm, khi gần gũi. Xem bài kiêng kỵ khi đeo bùa Thái Lan. Nhiều người dùng cả hai: hình xăm là lớp che chở nền, còn bùa đeo bổ sung những mong cầu cụ thể như tài lộc, tình duyên hay công việc và có thể thay đổi theo nhu cầu.
Bùa của Luang Phor Pern mang cùng truyền thống hổ mà các hình xăm ở Wat Bang Phra thể hiện. Trong bộ sưu tập hiện có bùa bột ngài cưỡi hổ năm BE 2536, bùa bột cưỡi hổ năm BE 2541 và đồng bùa Sema bằng đồng năm BE 2539, đều phát hành khi ngài còn tại thế. Một dạng khác gần với Sak Yant là Takrut, lá kim loại khắc chú thiêng cuộn lại để đeo. Trang sản phẩm hiện bằng tiếng Anh, và cửa hàng có gửi hàng đến Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Xăm bùa Thái kiêng những gì?
Năm điều: không sát sinh, không trộm cắp, không nói dối hại người, không tà dâm, không say sưa đến mất tự chủ. Đây là Ngũ giới của Phật giáo. Ngoài ra, hãy theo những gì chính vị thầy xăm cho bạn dặn.
Xăm bùa Thái có phải kiêng ăn món gì không?
Trong năm điều được ghi nhận rộng rãi, điều duy nhất liên quan đến ăn uống là tránh rượu và chất gây nghiện đến mức mất tự chủ. Những danh sách kiêng món ăn lan truyền trên mạng không nằm trong các tư liệu chúng tôi có, nên chúng tôi không xác nhận; nếu thầy của bạn có dặn riêng thì theo lời thầy.
Lỡ phạm điều kiêng thì hình xăm có mất linh không?
Theo quan niệm của tín đồ, phạm giới không phá hủy hình xăm nhưng làm nó yếu đi. Nhiều người mang Sak Yant dự lễ Wai Khru hằng năm để làm mới lời chúc phúc và nhắc mình giữ giới.
Xăm mẫu Sak Yant ở tiệm xăm thường có được không?
Tiệm xăm có thể sao lại hình vẽ, nhưng không có lời chú và sự ban phước của một vị thầy thì đó chỉ là hình xăm trông giống Sak Yant. Nếu bạn muốn phần tâm linh, hãy tìm một nhà sư hoặc ajarn được công nhận.
Người Việt, người không theo đạo Phật có xăm được không?
Được. Các vị thầy Thái nhìn chung đón nhận người nước ngoài thành tâm; điều quan trọng là sự chân thành và tôn trọng, giống như khi đeo bùa Thái.
Đã đeo bùa Thái rồi có cần xăm Sak Yant nữa không?
Không cần. Rất nhiều người đeo bùa hàng chục năm mà không xăm. Sak Yant là một lớp bổ sung cho ai muốn sự che chở gắn liền với cơ thể; và ngược lại, không cần có hình xăm mới đeo được bùa Luang Phor Pern.
