Lắc nhẹ một chiếc Phra Kring (tiếng Thái: พระกริ่ง), nó sẽ đáp lại bằng một tiếng leng keng khẽ: bên trong pho tượng Phật đúc rỗng có một hạt kim loại được niêm kín. Âm thanh ấy đặt tên cho dòng "bùa có chuông" này và cũng làm nên tính cách của nó: người Thái xem Phra Kring là hình tượng của Phật Dược Sư, và lĩnh vực của ngài là sức khỏe, chữa lành và vượt qua bệnh tật. Trong các loại bùa kim loại, khó có dòng nào gắn bó với các ngôi chùa hoàng gia ở Bangkok hay được giới sưu tầm săn lùng nhiều như Phra Kring.
Với người Việt, Phật Dược Sư (Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai) là vị Phật quen thuộc, thường được tụng niệm để cầu an, cầu sức khỏe cho bản thân và người thân. Phra Kring là cách Phật giáo Thái Lan gửi gắm cùng niềm tin ấy vào một chiếc bùa đeo trên người. Bài viết giải thích nguồn gốc, ý nghĩa, các dòng nổi tiếng và cách chọn một chiếc Phra Kring.
Nguồn gốc: từ kinh sách cổ đến các chùa hoàng gia Bangkok
Truyền thống Thái cho rằng công thức đúc và làm phép Phra Kring bắt nguồn từ kinh sách cổ có từ thời Ayutthaya. Tuy vậy, nghề đúc Phra Kring như người Thái biết ngày nay bắt đầu ở chùa Wat Bowonniwet tại Bangkok, nơi vị hoàng thân kiêm Tăng thống Pavares Variyalongkorn cho đúc chiếc Phra Kring Thái nổi tiếng đầu tiên, Phra Kring Pavares, vào cuối thế kỷ 19. Được đúc với số lượng rất nhỏ dành cho hoàng gia và các vị cao tăng, những chiếc Pavares nguyên bản thuộc hàng hiếm và đắt nhất trong thế giới bùa Thái.
Dòng Phra Kring phát triển rực rỡ nhất ở chùa Wat Suthat. Theo câu chuyện được lưu truyền, sau khi chứng kiến thầy mình khỏi bệnh nhờ nước thánh ngâm Phra Kring Pavares, Somdej Sangharaj Pae của Wat Suthat dồn tâm sức học kinh văn về phép đúc, và đưa Wat Suthat trở thành dòng Phra Kring chuẩn mực. Các đợt đúc của chùa từ đầu thế kỷ 20 trở đi trở thành thước đo cho mọi chiếc Phra Kring về sau.
Mối liên hệ với Phật Dược Sư
Hình tượng Phra Kring là Đức Phật ngồi thiền, tay cầm bình thuốc hoặc quả kha lê, tương ứng với Phật Dược Sư (Bhaisajyaguru) của Phật giáo Đại thừa. Vì vậy người Thái cầu nguyện với Phra Kring đúng theo tinh thần đó: mong khỏi bệnh, giữ gìn sức khỏe, mong người thân đang ốm được nhẹ nhõm hơn. Tiếng chuông cũng là một phần của việc thờ: âm thanh được xem là điềm lành, như một chiếc chuông nhỏ mang phước lành theo bên mình. Tục làm nước thánh bằng cách ngâm Phra Kring vẫn còn được giữ đến nay, gợi lại câu chuyện đã khởi đầu dòng Wat Suthat.
Phra Kring phù hộ điều gì?
- Sức khỏe và chữa lành: lĩnh vực chính. Người Thái đeo Phra Kring khi ốm, khi phẫu thuật, trong lúc hồi phục, và khi chăm sóc người thân bị bệnh.
- Hộ thân: là bùa hình Phật nên Phra Kring mang đầy đủ ý nghĩa che chở; người Thái hay nói Phra Kring giữ gìn cả thân lẫn tâm.
- Trường thọ và an ổn: món quà truyền thống dành cho cha mẹ và người lớn tuổi.
- Điềm lành: tiếng chuông đánh dấu những thời khắc quan trọng; có người lắc bùa trước chuyến đi xa hay trước một ngày khó khăn.
Đây là niềm tin truyền thống. Phra Kring không thay thế việc khám chữa bệnh: người Thái đeo bùa song song với điều trị chứ không thay cho điều trị.
Các dòng nổi tiếng và thứ bậc trong giới sưu tầm
- Phra Kring Pavares (Wat Bowonniwet): dòng khởi nguồn, cấp bảo tàng, gần như không thể sở hữu.
- Các đợt đúc của Wat Suthat (thời Sangharaj Pae và các đời sau): dòng chuẩn mực; những đợt trước chiến tranh là hàng sưu tầm hạng nhất với mức giá tương xứng.
- Các đợt đúc của những chùa khác: nhiều chùa hoàng gia và chùa tỉnh khắp Thái Lan vẫn tiếp tục đúc Phra Kring trong các lễ làm phép có ghi chép rõ ràng. Đây là điểm khởi đầu thực tế cho người mua, với mức giá từ vừa phải trở lên.
Logic thị trường giống mọi dòng bùa lớn khác: kiểm tra chùa, năm phát hành và chứng nhận. Kỹ thuật đúc rỗng có hạt bên trong cũng là một dấu hiệu tay nghề: đường nối thô, tiếng kêu đục và lạch cạch thường là dấu hiệu của hàng nhái rẻ tiền. Các bước kiểm tra chung có trong bài cách phân biệt bùa Thái Lan thật giả.
Phra Kring trong bộ sưu tập
Bộ sưu tập hiện có vài chiếc Phra Kring từ những ngôi chùa khác nhau, cho thấy rõ sự đa dạng của dòng bùa này. Từ chùa Wat Amphawan (Singburi) có Phra Kring chất bột của Luang Pho Jaran (BE 2556) trong vỏ chống nước, cùng các bản đồng và nawa loha (hợp kim chín kim loại) của cùng đợt. Từ Bangkok có Phra Kring Chinbanchon của Luang Pho Thong Bai, chùa Wat Salad Phrao (BE 2556), đúc hợp kim, mức giá dễ tiếp cận cho người mới. Ở phân khúc sưu tầm có bùa Phật Dược Sư của chùa hoàng gia Wat Makut Kasatriyaram (BE 2511), khuôn trung, có chuông bên trong. Xem thêm trang bùa sức khỏe và bài về dòng bùa Luang Phor Jaran (tiếng Anh).
Cách đeo Phra Kring
Phra Kring là bùa hình Phật: khi đeo cùng bùa thần linh hay bùa hình con vật, Phra Kring được đặt ở vị trí cao nhất, và tuân theo các nghi thức đeo bùa thông thường (xem bài kiêng kỵ khi đeo bùa Thái Lan). Phra Kring kim loại khá bền nhưng vẫn nên có vỏ bảo vệ, vì các chi tiết đúc quyết định phần lớn giá trị. Phra Kring rất hợp đeo cùng Phra Somdej: "vua của các loại bùa" ở trên, vị Phật chữa lành ở bên cạnh.
Bạn có thể xem bộ sưu tập bùa của chúng tôi hoặc liên hệ đội ngũ tại Bangkok nếu muốn chọn một chiếc Phra Kring làm quà cho cha mẹ hay người thân. Trang sản phẩm và trang liên hệ hiện bằng tiếng Anh, và cửa hàng có gửi hàng đến Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Phra Kring chỉ dành cho người đang ốm?
Không. Người Thái cầu sức khỏe từ trước khi bệnh, không chỉ lúc đang ốm. Phra Kring cũng là món quà truyền thống cho cha mẹ và người lớn tuổi.
Hạt bên trong có bị mòn hay "mất linh" không?
Không. Hạt là một phần của khối đúc, được niêm kín khi làm phép, và tiếng chuông còn mãi cùng chiếc bùa. Một chiếc Phra Kring không còn kêu thường là do hư hỏng: nên mang đi kiểm tra, tuyệt đối không tự cạy ra.
Nước thánh Phra Kring là gì?
Một tục lệ truyền thống: ngâm bùa trong chốc lát vào nước sạch trong lúc tụng kinh, rồi uống hoặc rảy nước ấy để cầu phước. Đây chính là tục lệ đã khởi đầu dòng Wat Suthat.
Phra Kring khác các bùa Phật khác thế nào?
Khác ở hình thức và trọng tâm. Phần lớn bùa Thái là bùa ép khuôn dạng tấm; Phra Kring là tượng nhỏ đúc rỗng, chuyên về chữa lành. Tổng quan các loại bùa có trong bài các loại bùa Thái Lan và công dụng (tiếng Anh).
